Karbon ayak izi, bir birey, kurum ya da faaliyetin atmosfere saldığı karbondioksit miktarını ifade eder. Diğer bir deyişle, karbon ayak izi yarattığımız sera gazı emisyonlarının bir ölçüsüdür.
Karbon ayak izi hesaplanırken genellikle bir yıl içinde tüketilen enerji miktarı, ulaşım, üretim, gıda tüketimi gibi faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı salınımı dikkate alınır. Örneğin bir ailenin elektrik ve doğalgaz tüketimi, aracın yaktığı benzin miktarı, uçakla seyahat, ailenin tükettiği et ürünleri vb. kaynaklı karbon ayak izleri hesaplanır.
Bireyler için karbon ayak izi ortalama 5-10 ton/yıl arasında değişir. Gelişmiş ülkelerde bu rakam kişi başına 10-15 ton civarındadır. Kurum ve şirketlerde karbon ayak izi binlerce ton olabilmektedir.
Karbon ayak izinin azaltılması için yenilenebilir enerji kullanımı, enerji verimliliği, toprak kullanımı, ulaşım alışkanlıklarının değiştirilmesi, geri dönüşüm ve bilinçli tüketim gibi adımlar atılabilir. Karbon ayak izini hesaplamak ve azaltmak, iklim değişikliğiyle mücadele için önemlidir.
Karbon ayak izi hesaplaması, bir birey ya da kuruluşun faaliyetleri sonucunda atmosfere salınan sera gazı miktarının hesaplanmasıdır. Genel olarak şu adımlar izlenir:
1. Veri toplama: Kişinin veya kuruluşun enerji tüketimi, ulaşım, üretim, atık ve diğer faaliyetlerine ilişkin bir yıllık veriler toplanır.
2. Emisyon faktörleri belirlenir: Her bir faaliyet için, yayılan karbondioksit miktarını hesaplamak üzere emisyon faktörleri bulunur. Örneğin 1 litre benzinin yakılmasında 2,3 kg CO2 açığa çıkar.
3. Emisyon miktarları hesaplanır: Her bir faaliyet için (elektrik tüketimi, araç kullanımı vb.) yıllık veri ile emisyon faktörü çarpılarak, o faaliyetten kaynaklı yıllık toplam CO2 emisyonu bulunur.
4. Tüm emisyonlar toplanır: Tüm faaliyetlerden kaynaklanan emisyon miktarları toplanarak yıllık toplam karbon ayak izi hesaplanmış olur.
5. Kişi başına ayak izi bulunur: Kurumlarda toplam karbon ayak izi, çalışan başına düşen karbon ayak izine bölünerek kişi başı karbon ayak izi hesaplanır.
6. Karbon ayak izini azaltma önlemleri belirlenir.
Sonuç olarak karbon ayak izi, girdi verileri ve emisyon faktörleri kullanılarak hesaplanan yıllık toplam sera gazı salınımıdır. Düzenli olarak hesaplanması, izlenmesi ve azaltılması önemlidir.
Karbon Ayak İzi Hesaplama çalışmalarımızda, sadece gönüllük esası düşünülmemeli, tesislerin ihracat durumlarına göre GTİP Kodları kontrol edilerek her 3 aylık dönemlerde gerçekleştirilmesi gereken “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması” (SKDM-CBAM) hesaplamaları da Ticaret Bakanlığı direktiflerine göre yapılmalıdır.